“Yezidi“, “izîdî“ veya “ezdayî“, “êzdî“ terimleri Kürtçede “beni yaratan“, yani yaradan ve tanrı anlamına gelmektedir. Ezidilik bir bütünlüğe ve tek tanrıya inanır yani monoteist bir inançtır. Tanrıya, Ezidilikte “Xweda“ denir, kelime anlamı ise; “kendini yaratan“dır.

Ezidiliğin dini tarihçesi, Kürt halkının genel tarihinin bir parçasıdır. Ezidiler 3 Ağustos 2014’teki saldırıyı “73. ferman” olarak adlandırıyor. Ezidiler tarih boyunca birçok defa kırımla, kıyımla karşılaşmış bir topluluktur. Savaşın Ezidilerin varoluşuna yönelik bitmeyen yok edici bir tehdit olarak kültürü nasıl etkilediğini, şekillendirdiğini, daha önceki kırımların kadınların üzerindeki etkilerini de görmek mümkün. Êzidî kadın-katliamının tarihten bugüne kadar süregelen kadın-kırımının bir parçası olduğunun altını çizmek gerekmektedir. Savaşın etkisi ile Ezidi kadınların yaşamış olduğu acı ve zulme tanıklık eden dünya bu fotoğrafı konuşuyor.

Şengal’de IŞİD tarafından katledilen sevdigi için Ezidi bir genç kadın kendi inancına göre kesilmez olan saçlarını kökünden kesip sevdiğinin mezar taşına bırakır, ardından da IŞİD’e karşı savaşmaya gider. Bu hikayeyi özetleyen kare ise paylaşım rekoru kırıyor…

Kürt kadınlarının varlığının da bir temsili haline gelen saçlar hem güzellik hem de yas aracı olabiliyor. Her halkın kendi kültürüne özgü olan yas tutma biçimi Ezidi kadınlarda yaşanan üzüntüye karşılık saçlarının kesilmesiyle sonuçlanıyor. Mezar taşlarında kesilmiş halde asılı bulunan saçlar ailede sevilen birinin ölümüyle birlikte gelen üzüntü ile kesilir. Saçını yas için kesen kadına Kürtçede ‘’porkur’’ (saçı kesik/kısa) denir. Bu eylemin amacı yaşanan üzüntüye teslim olmak değil duyulan acıya direnmektir. Aynı zamanda bu eylem Kürtlerde aile ve sevgi bağlarının ne denli güçlü olduğunun da bir göstergesidir. Saçlarının ruhlarından bir parça olduğuna inanan bu kadınlar hem bedeni hem de ruhani bir acıyı sembolleştirmiştir.

Tarihten günümüze saç ile ilgili birçok yazılar yazılmış hatta efsanelere konu olmuştur. Bir Yunan mitolojisi olan Medusa da güzelliğinin bedelini saçları ile ödemiştir. Günümüzde de kadın güzelliğinin olmazsa olmazı haline gelmiştir. Popüler kültür ve reklamcılığın ciddi anlamda üzerinde çalıştığı bir meta haline gelen saçlar popüler kültürün de etkisiyle saç bakım rutiellerinin revaçta olduğu bir çağda bütün bunlardan bir bilinç ile sıyrılmış ‘’porkur’’ kadınlarının varlığını bilmek ve bunu anlatmanın çok anlamlı olduğunu düşünüyorum.

Rojhilat Kürdistan’da ‘ahlak polisleri’ tarafından katledilen baskıcı ve gerici rejime saçları ile başkaldıran ‘’saç yoksa günah da yok’’ diyen kadınları selamlıyor birbirimizi anlamanın bir yolunun da yazmak olduğunu biliyor ve bundan şüphe duymuyorum.

“Jin Jiyan Azadî”

Ronahi Aydın